Wynik czy tylko szczegół: score-fixing i spot-fixing
W score-fixingu chodzi o wynik: kto wygra, jaką różnicą i ile padnie bramek. W spot-fixingu chodzi o pojedyncze zdarzenie w meczu: kartkę, rzut rożny, rzut karny, podwójny błąd serwisowy albo przegrany gem.
Często nie chodzi o wynik końcowy, ale o liczbę bramek, różnicę albo jedno zdarzenie. „Drobny szczegół” to taki sam match-fixing jak ustawienie całego meczu.
Dlaczego często stoją za tym zakłady
Kto z góry wie, co wydarzy się w meczu, może postawić zakład bez ryzyka przegranej. Zakłady przyjmuje się też w trakcie meczu i na pojedyncze zdarzenia, więc temu, kto ustawia mecz, wystarczy jeden moment gry.
Kto to organizuje
- 1Finansista dostarcza pieniądze i stawia zakłady.
- 2Pośrednicy wyszukują ludzi i składają im propozycje. Często są to byli sportowcy, którzy szukają słabych punktów: długów, hazardu, zaległych wypłat.
- 3Zawodnicy i sędziowie, którzy mają doprowadzić do zdarzenia w meczu.
Jak składają propozycje
Rzadko wprost. Propozycja przychodzi w przyjaznej formie: pomoc, pożyczka, prezent, „inwestycja” w klub albo wiadomość w mediach społecznościowych. Dopiero później pojawia się prośba o przysługę, a w końcu presja. W sportach drużynowych celem są role, których błąd nie wzbudzi podejrzeń; w piłce nożnej bramkarz, obrońcy i kapitan (Europol 2020).
Ustawianie bez zakładów
Mecz można ustawić także bez zakładów: po to, by awansować, utrzymać się w lidze, uzyskać korzystniejsze losowanie albo wpłynąć na obsadę sędziowską. To również narusza przepisy.
Sporty drużynowe i indywidualne: czym się różnią
| Sport drużynowy | Sport indywidualny |
|---|---|
| Celem są kluczowe role: bramkarz, obrońca, kapitan | Wystarczy jeden zawodnik albo jeden sędzia |
| Błąd jednej osoby ginie w grze drużyny | Gem, set albo rzut zależy bezpośrednio od jednej osoby |
| Presja może też przyjść od starszych kolegów z drużyny | Gdy przychodzi propozycja, zawodnik jest często sam, bez drużyny wokół |
Jak to wychodzi na jaw
Firmy bukmacherskie i serwisy monitorujące śledzą nietypowe zakłady. Kolejne tropy dają zgłoszenia zawodników i sędziów oraz postępowania związków i organów ścigania.
Co grozi
Kary sportowe wymierza związek: dyskwalifikację, karę pieniężną, a klubowi na przykład walkower. W Polsce korupcja w sporcie jest też przestępstwem z ustawy o sporcie.
Słowniczek
| Polski | Angielski | W skrócie |
|---|---|---|
| ustawianie meczów | match-fixing | nieuczciwe wpływanie na wynik lub przebieg meczu |
| manipulowanie zawodami sportowymi | competition manipulation | termin z konwencji z Macolin |
| spot-fixing (pojedyncze zdarzenie w meczu) | spot-fixing | na przykład kartka albo rzut rożny |
| zakłady na żywo (w trakcie meczu) | in-play betting | zakłady stawiane w czasie gry |
| informacje niedostępne publicznie | inside information | na przykład skład, kontuzje, taktyka, nominacje |
| pośrednik | intermediary, runner | osoba, która wyszukuje ludzi i składa im propozycje |
| zgłoszenie (zawiadomienie) | report | przekazanie informacji właściwemu organowi |
| orzeczenie nieprawomocne | decision not yet final | można się jeszcze od niego odwołać |
