Przejdź do treści
Polska Część platformy responsiblo.com

Czym jest match-⁠fixing

Match-⁠fixing to wpływanie na przebieg lub wynik zawodów sportowych, najczęściej w związku z zakładami. Dotyczy każdego sportu, na który przyjmuje się zakłady.

Sędzia z piłką w ręku patrzy na zegarek, za nim czekają obie drużyny
Na tej stronie
  1. Score-fixing i spot-fixing
  2. Dlaczego często stoją za tym zakłady
  3. Kto to organizuje
  4. Jak składają propozycje
  5. Ustawianie bez zakładów
  6. Sporty drużynowe i indywidualne
  7. Jak to wychodzi na jaw
  8. Co grozi
  9. Słowniczek
  10. Źródła
  11. Najczęściej zadawane pytania

Wynik czy tylko szczegół: score-fixing i spot-fixing

W score-fixingu chodzi o wynik: kto wygra, jaką różnicą i ile padnie bramek. W spot-fixingu chodzi o pojedyncze zdarzenie w meczu: kartkę, rzut rożny, rzut karny, podwójny błąd serwisowy albo przegrany gem.

Często nie chodzi o wynik końcowy, ale o liczbę bramek, różnicę albo jedno zdarzenie. „Drobny szczegół” to taki sam match-⁠fixing jak ustawienie całego meczu.

Dlaczego często stoją za tym zakłady

Kto z góry wie, co wydarzy się w meczu, może postawić zakład bez ryzyka przegranej. Zakłady przyjmuje się też w trakcie meczu i na pojedyncze zdarzenia, więc temu, kto ustawia mecz, wystarczy jeden moment gry.

Kto to organizuje

  1. 1Finansista dostarcza pieniądze i stawia zakłady.
  2. 2Pośrednicy wyszukują ludzi i składają im propozycje. Często są to byli sportowcy, którzy szukają słabych punktów: długów, hazardu, zaległych wypłat.
  3. 3Zawodnicy i sędziowie, którzy mają doprowadzić do zdarzenia w meczu.

Jak składają propozycje

Rzadko wprost. Propozycja przychodzi w przyjaznej formie: pomoc, pożyczka, prezent, „inwestycja” w klub albo wiadomość w mediach społecznościowych. Dopiero później pojawia się prośba o przysługę, a w końcu presja. W sportach drużynowych celem są role, których błąd nie wzbudzi podejrzeń; w piłce nożnej bramkarz, obrońcy i kapitan (Europol 2020).

Ustawianie bez zakładów

Mecz można ustawić także bez zakładów: po to, by awansować, utrzymać się w lidze, uzyskać korzystniejsze losowanie albo wpłynąć na obsadę sędziowską. To również narusza przepisy.

Sporty drużynowe i indywidualne: czym się różnią

Sport drużynowySport indywidualny
Celem są kluczowe role: bramkarz, obrońca, kapitanWystarczy jeden zawodnik albo jeden sędzia
Błąd jednej osoby ginie w grze drużynyGem, set albo rzut zależy bezpośrednio od jednej osoby
Presja może też przyjść od starszych kolegów z drużynyGdy przychodzi propozycja, zawodnik jest często sam, bez drużyny wokół

Jak to wychodzi na jaw

Firmy bukmacherskie i serwisy monitorujące śledzą nietypowe zakłady. Kolejne tropy dają zgłoszenia zawodników i sędziów oraz postępowania związków i organów ścigania.

Ważne: podejrzany mecz to jeszcze nie ustawiony mecz. Ani obwiniony w postępowaniu dyscyplinarnym, ani podejrzany w sprawie karnej nie jest jeszcze winny. Postępowanie dyscyplinarne nie jest postępowaniem karnym.

Co grozi

Kary sportowe wymierza związek: dyskwalifikację, karę pieniężną, a klubowi na przykład walkower. W Polsce korupcja w sporcie jest też przestępstwem z ustawy o sporcie.

Polska
W Polsce korupcja w sporcie jest odrębnym przestępstwem z ustawy o sporcie (art. 46, 47 i 48). Odpowiada ten, kto przyjmuje korzyść, jej obietnicę albo sam jej żąda, i ten, kto ją daje albo obiecuje; wynik nie musi się zmienić. Przepisy dotyczą zawodów organizowanych przez polski związek sportowy albo przez podmiot działający na podstawie umowy z nim lub z jego upoważnienia. Kodeks postępowania karnego przewiduje tylko społeczny obowiązek zawiadomienia, bez kary za jego niedopełnienie; obowiązek zgłoszenia pod groźbą kary nakłada w piłce nożnej regulamin PZPN. Na zasadach Kodeksu karnego odpowiada się za czyn popełniony po ukończeniu 17 lat; czyn osoby młodszej nadal jest zabroniony.

Słowniczek

PolskiAngielskiW skrócie
ustawianie meczówmatch-⁠fixingnieuczciwe wpływanie na wynik lub przebieg meczu
manipulowanie zawodami sportowymicompetition manipulationtermin z konwencji z Macolin
spot-fixing (pojedyncze zdarzenie w meczu)spot-fixingna przykład kartka albo rzut rożny
zakłady na żywo (w trakcie meczu)in-play bettingzakłady stawiane w czasie gry
informacje niedostępne publicznieinside informationna przykład skład, kontuzje, taktyka, nominacje
pośrednikintermediary, runnerosoba, która wyszukuje ludzi i składa im propozycje
zgłoszenie (zawiadomienie)reportprzekazanie informacji właściwemu organowi
orzeczenie nieprawomocnedecision not yet finalmożna się jeszcze od niego odwołać

Źródła

  1. 1.Olympic Movement Code on the Prevention of the Manipulation of Competitions (Kodeks Ruchu Olimpijskiego w sprawie zapobiegania manipulowaniu zawodami), MKOl, 2022 oficjalne
  2. 2.Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, art. 46 do 49a (przepisy karne), Dz. U. z 2026 r. poz. 95, tekst jednolity oficjalne
  3. 3.Europol: manipulowanie zawodami sportowymi, Europol, 2020 oficjalne

Ostatnia aktualizacja

Najczęściej zadawane pytania

Czy spot-fixing jest mniej poważny niż ustawienie całego meczu?

Nie. Przepisy sportowe traktują go jako ustawianie meczu, nawet jeśli wynik się nie zmieni.

Czy zdarza się to także w sportach, w których krąży mało pieniędzy?

Tak. Zakłady przyjmuje się też na niższe rozgrywki, turnieje i sport młodzieżowy. Właśnie tam nadzór bywa słabszy.

Czy podejrzany mecz jest dowodem ustawienia?

Nie. Podejrzany mecz to jeszcze nie ustawiony mecz. Rozstrzygnąć mogą dopiero wyjaśnienia i postępowanie.

Do kogo zwrócić się w razie podejrzeń?

W piłce nożnej do Rzecznika Dyscyplinarnego PZPN, w innych sportach do swojego związku sportowego, przy podejrzeniu przestępstwa do policji, prokuratury lub CBA, a także do kanałów międzynarodowych. Przegląd jest na stronie Gdzie zgłosić.

Kurs zapobiegania match-⁠fixingowi

Osiem krótkich lekcji i 26 ćwiczeń opartych na prawdziwych sytuacjach ze sportu. Zawodnicy, sędziowie i działacze uczą się rozpoznawać propozycję, odrzucać ją i zgłaszać.