Naar de inhoud
Nederland Onderdeel van het platform responsiblo.com
Regels en recht Gepubliceerd 8 min lezen

Scheidsrechters: belangenverstrengeling, geschenken en gastvrijheid

Scheidsrechters en wedstrijdcommissarissen hebben meer invloed op een wedstrijd dan welke speler ook, en daarom gelden voor hen strenge regels over wedden, geschenken en contacten met clubs. Wij zetten op een rij wat de Nederlandse wet en de reglementen van de sport zeggen, waar belangenverstrengeling begint en wat u doet als u een cadeau of ‘attentie’ krijgt aangeboden.

Op deze pagina
  1. De scheidsrechter is een official van de competitie
  2. Wedden: de strengste regel voor scheidsrechters
  3. Geschenken, gastvrijheid en belangenverstrengeling
  4. Wedstrijdformulier, verslag en aanstelling
  5. Wat de Nederlandse reglementen bepalen
  6. Wat u doet als u een aanbod krijgt

Het Bureau van de Verenigde Naties voor drugs en misdaad (UNODC) schrijft in zijn rapport over corruptie in de sport uit 2021 dat een scheidsrechter onevenredig veel invloed op een wedstrijd heeft en daarom bescherming en een beschermde manier van aanstellen nodig heeft. Wie een wedstrijd wil beïnvloeden, hoeft geen heel team om te kopen; één persoon met een fluitje, met een tablet om de score bij te houden of met de pen waarmee hij als wedstrijdcommissaris het verslag schrijft, kan genoeg zijn. De regels van de sport geven scheidsrechters en wedstrijdcommissarissen daarom dezelfde plichten als spelers, en er nog een paar bij.

De scheidsrechter is een official van de competitie

Het Verdrag van de Raad van Europa inzake de manipulatie van sportwedstrijden (Macolin) en de code van de olympische beweging ter voorkoming van manipulatie van wedstrijden (2022) rekenen scheidsrechters en juryleden tot de officials van een competitie. Voor hen gelden dus het verbod op manipulatie, op wedden en op het misbruiken of doorgeven van voorkennis, en de plicht om een benadering of vermoeden te melden. Ook geschenken gelden volgens de code als voordeel; uitgezonderd zijn alleen premies volgens de regels van de competitie, vergoedingen voor deelname en sponsorbetalingen. Het Tuchtreglement Matchfixing (2016) van het Instituut Sportrechtspraak (ISR) maakt een vergelijkbaar onderscheid. Wat daarbuiten valt, moet u beoordelen en bij twijfel weigeren.

In Nederland bestaat geen apart strafbaar feit ‘matchfixing’. Wie voor handelen in strijd met zijn plicht een gift, belofte of dienst aanneemt of vraagt, en wie die geeft, belooft of aanbiedt, kan zich wel schuldig maken aan niet-ambtelijke omkoping (artikel 328ter Wetboek van Strafrecht), ook als de wedstrijd daarna niet gemanipuleerd wordt. Daarop staat een gevangenisstraf van maximaal vier jaar of een geldboete van de vijfde categorie (sinds 1 januari 2026 maximaal € 110.000). Bent u als scheidsrechter in dienst, dan valt u zeker onder die bepaling. Ook voor scheidsrechters zonder dienstverband kan ze gelden, als zij zich via hun bond aan regels tegen matchfixing hebben verbonden; rechters hebben die uitleg nog niet bevestigd.

Wedden: de strengste regel voor scheidsrechters

De Nederlandse wet richt zich hier tot het gokbedrijf. Een aanbieder met een vergunning moet volgens artikel 4.7, derde lid, van het Besluit kansspelen op afstand voorkomen dat wie bij een wedstrijd betrokken is, op die wedstrijd wedt; de Leidraad integriteit van sportweddenschappen van de Kansspelautoriteit (Ksa, december 2025) noemt daarbij scheidsrechters en juryleden. Wedden op uw eigen competitie is op zich geen strafbaar feit, maar in het voetbal, basketbal, volleybal, ijshockey, tennis en padel wel een overtreding van de regels van de bond. Die regels gaan verder:

  • voetbal: het Algemeen Reglement van de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB, versie juli 2026, artikel 2, tweede lid, onder e) verbiedt leden te wedden op wedstrijden en competities waaraan zij dit seizoen deelnemen of hebben deelgenomen of waarop zij invloed kunnen hebben, en op jeugdcompetities;
  • basketbal, volleybal en ijshockey: het Tuchtreglement Matchfixing van het ISR verbiedt leden te wedden op wedstrijden en competities waarbij zij betrokken zijn, op de sport waaraan zij deelnemen en op kaarten, time-outs en tuchtstraffen; het Sportreglement van IJshockey Nederland (artikel 57) noemt officials uitdrukkelijk;
  • tennis en padel: officials die de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB) bij haar evenementen inzet, wedden volgens hun gedragscode op geen enkele wijze op tennis of padel;
  • tennis, professionele toernooien: volgens het Tennis Anti-Corruption Program (2026) van de International Tennis Integrity Agency (ITIA) wedden officials op geen enkele tenniswedstrijd, en de regels blijven in principe nog twee jaar na hun laatste toernooi gelden.

Geschenken, gastvrijheid en belangenverstrengeling

Een cadeau van een club waarvan u de wedstrijd leidt, is nooit alleen beleefdheid. Sommige regels kennen precieze grenzen: de cricketfederatie ICC verplicht giften vanaf USD 750 te melden, de integriteitscommissie van de e-sports ESIC giften vanaf USD 500. In het Nederlandse tennis en padel neemt een official volgens de Gedragscode voor de Officials van de KNLTB geen gunsten, geschenken, diensten of vergoedingen aan van spelers, trainers, bestuurders of anderen om iets te doen of na te laten wat in strijd is met de integriteit van de sport. En wie een gift aanneemt of vraagt en dat in strijd met de goede trouw verzwijgt voor zijn werkgever of lastgever, handelt volgens de wet in elk geval in strijd met zijn plicht.

Van belangenverstrengeling is sprake als u een persoonlijke band met een van de teams of spelers hebt: u speelde voor de club, u hebt er familie of een zakenpartner, of u kreeg er een voordeel van. Volgens de gedragscode van de KNLTB functioneert een official niet bij een wedstrijd als zijn relatie met een speler tot twijfel aan zijn onpartijdigheid kan leiden; alleen al de schijn is genoeg. Wordt u voor zo’n wedstrijd aangesteld, meld dat dan aan degene die de aanstellingen regelt, voordat u de wedstrijd leidt.

Wedstrijdformulier, verslag en aanstelling

Scheidsrechters en wedstrijdcommissarissen beïnvloeden meer dan het spel. Het programma van de ITIA verbiedt uitdrukkelijk de invoer van de score opzettelijk te vertragen of te manipuleren en daarvoor een voordeel aan te bieden of aan te nemen. Op de live-score worden volgens de ITIA gokmarkten gebouwd. Omkoping kan ook op de wedstrijdcommissaris gericht zijn: het is al genoeg als hij in zijn verslag weglaat wat hij zag, bijvoorbeeld dat er geen videobeelden zijn.

Ook uw aanstelling is gevoelige informatie. Het verdrag van Macolin raadt bonden aan scheidsrechters zo laat mogelijk aan te stellen, zodat ze moeilijker te benaderen zijn. Het reglement van het ISR verbiedt bovendien vertrouwelijke informatie door te geven aan wie die voor weddenschappen of manipulatie kan gebruiken, met of zonder beloning. Vertel uw aanstelling dus aan niemand buiten de bond voordat de bond die zelf bekendmaakt, en zie een vraag als ‘wie fluit je zaterdag?’ van iemand uit de omgeving van een club als een waarschuwingssignaal.

Een verkeerde beslissing bewijst op zich niet dat een wedstrijd is beïnvloed, want ook scheidsrechters vergissen zich. Dat moet blijken uit bewijs, zoals gegevens van gokmarkten, verklaringen of een analyse van het wedstrijdverslag, niet uit één omstreden situatie.

Teamsport en individuele sport

In een teamsport beslist de scheidsrechter over strafschoppen, kaarten en uitsluitingen, dus over gebeurtenissen waarop vaak wordt gewed. In een individuele sport, zoals tennis, is de stoelscheidsrechter vaak de enige die de score bijhoudt, en hij beheert dus de live-gegevens. De ITIA ontdekte bij een scheidsrechter op nationaal niveau verzonnen punten, zo ingevoerd dat een game op deuce uitkwam, en strafte hem bij verstek.

Wat de Nederlandse reglementen bepalen

Bij bonden die voor matchfixing zijn aangesloten bij het Instituut Sportrechtspraak, zoals in het basketbal, volleybal en ijshockey, kent het Tuchtreglement Matchfixing (2016) onder meer een schorsing van maximaal vijf jaar, een functieverbod van maximaal tien jaar en royement. IJshockey Nederland bestraft een overtreding van het wedverbod of de meldplicht met een berisping, boete, schorsing of royement. Leden van de KNVB moeten een verzoek om uitslagen onrechtmatig te beïnvloeden schriftelijk melden bij hun sectiebestuur (Algemeen Reglement, artikel 2, tweede lid, onder f). Officials van de KNLTB die hun gedragscode overtreden, kunnen van de arbitragelijst worden geschrapt, en bij professionele tennistoernooien kan een overtreding van het programma van de ITIA tot een levenslange schorsing leiden. Het tuchtrecht staat los van de strafrechter, zodat de bond ook iemand kan schorsen die is vrijgesproken.

Wat u doet als u een aanbod krijgt

  1. Weiger meteen en duidelijk, onderhandel niet en beloof niets.
  2. Wis niets: bewaar berichten, nummers en namen en schrijf op wanneer en waar u werd benaderd.
  3. Meld het nog voor de wedstrijd bij het meldpunt van uw sport: in het voetbal bij de Tiplijn Matchfixing van de KNVB, desgewenst anoniem, en als lid van de KNVB ook schriftelijk bij uw sectiebestuur; in het tennis en padel bij het Meldpunt KNLTB of de ITIA; in het basketbal en handbal bij het Meldpunt Veilige Sport van uw bond; in het volleybal bij de integriteitsmanager van de Nederlandse Volleybalbond (Nevobo); in het ijshockey bij het meldpunt van IJshockey Nederland. Is uw bond aangesloten bij NOC*NSF, dan kunt u ook gratis en desgewenst anoniem terecht bij Centrum Veilige Sport Nederland. Vertel het ook aan degene die de aanstellingen regelt, zodat die kan beslissen wie de wedstrijd leidt.
  4. Een wettelijke meldplicht voor scheidsrechters bestaat in Nederland niet; melden mag altijd, en uw bond kan het verplicht stellen. Bij een vermoeden van een strafbaar feit, zoals omkoping, kunt u aangifte doen bij de politie, zonder spoed via 0900-8844. Wordt u bedreigd of bent u in gevaar, bel dan direct 112.

Wat u doet als een onbekende contact met u zoekt, leest u in het artikel Scheidsrechter benaderd door een onbekende: wat u stap voor stap doet; alle meldpunten per sport staan op de pagina Waar melden.

Cursus preventie van matchfixing: acht lessen en 26 oefeningen. Prijzen en pakketten →

Bronnen

  1. 1.Tuchtreglement Matchfixing ISR (versie 13 juni 2016), Instituut Sportrechtspraak officieel
  2. 2.Reglementen bondsvergadering (Algemeen Reglement, versie juli 2026), Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), 1 juli 2026 officieel
  3. 3.Sportreglement, Artikel 57: Matchfixing en betting, IJshockey Nederland officieel
  4. 4.Gedragscode voor de Officials, Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB) officieel
  5. 5.Tennis Anti-Corruption Program 2026, International Tennis Integrity Agency, 1 januari 2026 officieel
  6. 6.Leidraad integriteit van sportweddenschappen (december 2025), Kansspelautoriteit officieel
  7. 7.Contact: matchfixing, Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) officieel
  8. 8.Meldpunt Veilige Sport, Basketball Nederland (NBB) officieel
  9. 9.Meldpunt Veilige Sport, Nederlands Handbal Verbond (NHV) officieel
  10. 10.Matchfixing en gokken, Nederlandse Volleybalbond (Nevobo) officieel
  11. 11.Meldpunten integriteitskwesties, IJshockey Nederland officieel
  12. 12.Contact, International Tennis Integrity Agency officieel
  13. 13.Centrum Veilige Sport Nederland, Centrum Veilige Sport Nederland officieel
  14. 14.Aangifte of melding doen, Politie officieel

Laatst bijgewerkt

Veelgestelde vragen

Mag een scheidsrechter een cadeau van een club aannemen?

Het veiligst is niets aan te nemen behalve de vergoeding voor het leiden van de wedstrijd volgens de regels van de competitie. Sommige regels leggen grenzen vast voor het melden van giften, zoals in het cricket vanaf USD 750, en officials van de KNLTB nemen geen gunsten of geschenken aan om iets te doen of na te laten wat in strijd is met de integriteit van de sport.

Mag een scheidsrechter wedden op wedstrijden van een andere competitie?

Dat verschilt per sport. Het Tuchtreglement Matchfixing van het ISR verbiedt leden ook te wedden op de sport waaraan zij deelnemen, officials van de KNLTB wedden op geen enkel tennis- of padelevenement en bij professionele tennistoernooien geldt een verbod op elke tenniswedstrijd. Het veiligst is nooit op uw eigen sport te wedden.

Is een fout van de scheidsrechter een bewijs dat een wedstrijd is beïnvloed?

Nee. Een verkeerde beslissing bewijst op zich niet dat een wedstrijd is beïnvloed. Dat moet blijken uit bewijs, zoals gegevens van gokmarkten, verklaringen of een analyse van het wedstrijdverslag.

Mag ik vertellen welke wedstrijd ik ga fluiten?

Doe het liever niet. Uw aanstelling is gevoelige informatie; vertel die aan niemand buiten de bond voordat de bond haar zelf bekendmaakt. Bij bonden die voor matchfixing bij het ISR zijn aangesloten, is het doorgeven van vertrouwelijke informatie aan wie die voor weddenschappen of manipulatie kan gebruiken een overtreding. Meld een vraag naar een aanstelling die nog niet openbaar is bij uw bond, zeker als iemand uit de omgeving van een club of een onbekende het vraagt.

Cursus preventie van matchfixing

Acht korte lessen en 26 oefeningen uit echte situaties in de sport. Spelers, scheidsrechters en bestuurders leren een benadering te herkennen, af te wijzen en te melden.

Eén plaats: € 14 per persoon incl. btw.