Scheidsrechters behoren tot de meest gewilde doelwitten van wie een wedstrijd wil beïnvloeden. Het Bureau van de Verenigde Naties voor drugs en misdaad (UNODC) schrijft in zijn rapport over corruptie in de sport uit 2021 dat een scheidsrechter onevenredig veel invloed op een wedstrijd heeft; criminele netwerken kopen volgens hetzelfde rapport scheidsrechters, spelers en bestuurders om of bedreigen hen. Een benadering begint zelden met een direct aanbod. Dit stappenplan geldt voor scheidsrechters, assistenten, wedstrijdcommissarissen en tafelofficials in alle sporten.
Hoe een benadering er meestal uitziet
Volgens het situatierapport van Europol uit 2020 benadert meestal een tussenpersoon die beide kanten kennen, vaak een oud-sporter; de organisatoren zelf blijven buiten beeld. Het eerste contact kan ook komen van een volslagen onbekende, van een kennis van een kennis of van iemand uit de omgeving van een club. Zo ziet een eerste contact er vaak uit:
- Een vraag naar uw aanstelling. ‘Waar fluit je zaterdag?’ of ‘Wie fluit de derby?’ Zolang de aanstelling niet bekend is, is dat voorkennis: wie weet wie er fluit, kan die scheidsrechter vooraf benaderen. Het Tuchtreglement Matchfixing (2016) van het Instituut Sportrechtspraak (ISR), dat onder meer de basketbal-, volleybal- en ijshockeybond gebruiken, verbiedt voorkennis door te geven voor weddenschappen of manipulatie, ook zonder beloning.
- Een aanbod om te ‘helpen’. Een betere aanstelling, een stap in uw carrière, een goed woordje bij degene die over aanstellingen beslist. Ook dat is een voordeel: het reglement van het ISR noemt naast geld ook goederen en diensten, en de strafwet spreekt van een gift, belofte of dienst (artikel 328ter Wetboek van Strafrecht).
- Een cadeau of uitnodiging. Een etentje, een bijdrage in de reiskosten, kaartjes. Ook een geschenk geldt als voordeel, volgens het ISR en volgens de code van de olympische beweging ter voorkoming van manipulatie van wedstrijden. En wie een gift aanneemt of vraagt en dat in strijd met de goede trouw verzwijgt voor zijn werkgever of lastgever, handelt volgens de wet in elk geval in strijd met zijn plicht.
- Een klein verzoek. Wat meer blessuretijd, één kaart, ‘wees niet te streng voor de thuisploeg’. In het tennis een verzoek om de score later in te voeren, omdat er op basis van de live-score wordt gewed.
- Contact op de locatie. Het UNODC beschrijft een trainer die voor een WK-kwalificatiewedstrijd bij het hotel werd benaderd door een ‘zakenman’, en mensen die tijdens een crickettoernooi in het spelershotel werden aangehouden.
Wat u op dat moment doet
- Beëindig het gesprek. Onderhandel niet, vraag niet naar details van het aanbod en beloof niets, ook niet ‘dat u erover nadenkt’. Een aanbod aannemen of beloven dat u het doet, is al een overtreding van de regels. Zeg gewoon: ‘Nee. Dit doe ik niet en ik ga het melden.’
- Schrijf de feiten op zolang u ze nog weet: wanneer en waar het contact was, hoe de persoon eruitzag of zich voorstelde, het telefoonnummer of profiel, wat hij precies wilde en wat hij aanbood.
- Wis niets. Bewaar berichten, oproepen en profielen. Volgens het reglement van het ISR is het achterhouden of vernietigen van informatie die voor het onderzoek van belang kan zijn zelf al een overtreding; ook de olympische code ziet het wissen van bewijs als schending van de plicht om mee te werken.
- Meld het nog voor de wedstrijd. Het reglement van het ISR vraagt om terstond te melden, bij de eerste gelegenheid; de olympische code vraagt hetzelfde. De cricketfederatie ICC zegt uitdrukkelijk dat wachten tot na de wedstrijd altijd te laat is.
- Vertel het de wedstrijdcommissaris of degene die bij uw bond de aanstellingen regelt, zodat de bond kan beslissen of u de wedstrijd leidt. Dat vervangt de melding bij het meldpunt niet: de meldplicht van uw bond geldt voor u persoonlijk.
- Bel de politie bij bedreiging. Wordt u bedreigd of bent u in gevaar, bel dan direct 112. Zonder spoed bereikt u de politie via 0900-8844.
- Denk ook aan de wet. In Nederland bestaat geen apart strafbaar feit ‘matchfixing’, maar een aanbod kan wel strafbaar zijn als niet-ambtelijke omkoping (artikel 328ter Wetboek van Strafrecht), ook als de wedstrijd daarna niet gemanipuleerd wordt. Bent u in dienst als scheidsrechter, dan valt u zeker onder die bepaling; zonder arbeidscontract kan ze via de regels van uw bond gelden, maar rechters hebben dat nog niet bevestigd. Een wettelijke meldplicht hebt u niet. Bij een vermoeden van omkoping kunt u wel aangifte doen, naast de melding bij uw bond.
Voorbeeldsituatie
Een assistent-scheidsrechter komt een uur voor de aftrap aan bij een wedstrijd in een regionale amateurcompetitie. Op het parkeerterrein houdt een man hem staande, stelt zich voor als ‘vriend van de club’ en biedt hem een envelop ‘voor de benzine’ aan: de thuisploeg zou het waarderen als hij bij buitenspel ‘voorzichtig’ is. De assistent weigert de envelop, zegt dat hij dit niet doet en het gaat melden, en loopt weg. In de kleedkamer vertelt hij het meteen aan de scheidsrechter en, als die aanwezig is, aan de wedstrijdcommissaris, schrijft hij tijdstip en signalement op en meldt hij het nog voor de wedstrijd bij de Tiplijn Matchfixing van de KNVB. Of hij de wedstrijd nog doet, laat hij aan de bond over.
Waar u meldt, per sport
- voetbal: de Tiplijn Matchfixing van de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), desgewenst anoniem en uitdrukkelijk ook bedoeld voor scheidsrechters. Leden van de KNVB moeten een verzoek om een uitslag onrechtmatig te beïnvloeden volgens het Algemeen Reglement (versie juli 2026) ook schriftelijk melden bij hun sectiebestuur;
- basketbal: het Meldpunt Veilige Sport van Basketball Nederland (NBB) of Centrum Veilige Sport Nederland; daar geldt de meldplicht voor alle leden;
- handbal: het Meldpunt Veilige Sport van het Nederlands Handbal Verbond (NHV) of Centrum Veilige Sport Nederland, ook met een meldplicht voor alle leden; in Europese competities ook het volledig anonieme meldplatform van de Europese handbalfederatie EHF;
- volleybal: de integriteitsmanager van de Nederlandse Volleybalbond (Nevobo) of anoniem via SpeakUp, zie de pagina over matchfixing, die ook de arbitrage noemt;
- ijshockey: het meldpunt van IJshockey Nederland via de vertrouwenscontactpersoon;
- tennis en padel: het Meldpunt KNLTB van de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB) of de International Tennis Integrity Agency (ITIA), via de contactpagina van de ITIA; officials melden matchfixing bij beide;
- andere sporten: het meldpunt van uw sportbond of Centrum Veilige Sport Nederland, en als uw bond voor matchfixing bij het ISR is aangesloten, ook het ISR. Fluit u internationaal, kijk dan ook welke meldpunten de internationale federatie van uw sport heeft.
Voor alle sporten kunt u gratis en desgewenst anoniem terecht bij Centrum Veilige Sport Nederland; met een anonieme melding kan het meldpunt wel minder doen. Een volledig overzicht staat op de pagina Waar melden.
Waarom melden ertoe doet
Wie een benadering meldt, beschermt zichzelf en anderen: de bond kan andere scheidsrechters waarschuwen of aanstellingen aanpassen. Wie zwijgt, loopt het risico dat iemand anders het contact later toegeeft of dat gegevens van de gokmarkt het aan het licht brengen. Dan rijst de vraag waarom u niets hebt gezegd. Volgens het tuchtrecht in de sport moet u een benadering melden, ook als u het aanbod hebt geweigerd en de wedstrijd eerlijk hebt geleid. Niet melden is zelf een overtreding.
Bent u bang voor de gevolgen? Veel meldpunten nemen anonieme meldingen aan, zoals de Tiplijn Matchfixing, Centrum Veilige Sport Nederland, de ITIA en de EHF. Meldt u in uw werk of als vrijwilliger een vermoeden van een misstand, dan beschermt de Wet bescherming klokkenluiders u onder voorwaarden tegen benadeling. Of die wet ook een amateurscheidsrechter beschermt die niet voor zijn bond of club werkt, is niet zeker. Gratis advies krijgt u bij het Huis voor klokkenluiders.
Wat u niet doet
- Ga niet zelf op onderzoek uit. Laat het uitzoeken wie achter het aanbod zit over aan de bond en de politie.
- Schrijf er niet openlijk over. Een openbare beschuldiging zonder bewijs kan een onschuldige schaden, en de voetbalfederatie FIFA bestraft bijvoorbeeld ongegronde beschuldigingen.
- Wacht niet af of hij nog eens contact opneemt. Ook een eenmalig contact moet u melden; de plicht gaat over de benadering, niet pas over een aanbod dat is uitgevoerd.
- Neem niets aan ‘voor later’. Een uitgestelde beloning of een cadeau na de wedstrijd is net zo’n probleem als geld vooraf.
Teamsport en individuele sport
In een teamsport is het doelwit iedereen die beslist over kaarten, strafschoppen en buitenspel of over wat er in het wedstrijdverslag komt. In een individuele sport, zoals tennis, houdt de stoelscheidsrechter vaak als enige de score bij. De regels van de ITIA voor officials op professionele toernooien verbieden daarom uitdrukkelijk iets aan te nemen voor het vertragen of veranderen van de score, in principe tot twee jaar na het laatste toernooi waarop de official actief was. Over de regels voor geschenken en belangenverstrengeling leest u meer in het artikel Scheidsrechters: belangenverstrengeling, geschenken en gastvrijheid.



