Przejdź do treści
Polska Część platformy responsiblo.com
Zasady i prawo Opublikowano 7 min czytania

Obowiązek zgłoszenia propozycji: co grozi za milczenie

Kto odrzuci propozycję wpłynięcia na wynik meczu, ale nikomu o niej nie powie, może naruszyć zasady swojego sportu, a w piłce nożnej naraża się na karę związku. Wyjaśniamy, czego wymagają związki i międzynarodowe federacje, co mówi polskie prawo, jakie kary grożą za milczenie i dlaczego zgłoszenie jest najlepszą ochroną.

Na tej stronie
  1. Zasady sportu: zgłoszenie jest obowiązkiem
  2. Dlaczego zasady wymagają zgłoszenia
  3. Prawo: obowiązek społeczny, ale bez kary za milczenie
  4. Co spotkało tych, którzy milczeli, i tych, którzy zgłosili
  5. Sport drużynowy i indywidualny
  6. Jak dopełnić obowiązku

Wielu zawodników i sędziów uważa, że skoro odrzucili propozycję, sprawa jest zamknięta. Przepisy wielu sportów widzą to inaczej: odmowa jest słuszna, ale nie wystarcza. Kto milczy o propozycji, zostawia pośrednikowi wolną drogę do kolejnej osoby w szatni lub na boisku, a sam może narazić się na karę. W Polsce obowiązek zgłoszenia, za którego niedopełnienie grozi kara, nakłada w piłce nożnej regulamin związku, a nie ustawa.

Zasady sportu: zgłoszenie jest obowiązkiem

Kodeks Ruchu Olimpijskiego w sprawie zapobiegania manipulowaniu zawodami (Olympic Movement Code on the Prevention of the Manipulation of Competitions, 2022), który przejmują federacje olimpijskie, uznaje za odrębne naruszenie sytuację, w której ktoś przy pierwszej nadarzającej się okazji nie zgłosi otrzymanej propozycji ani próby nakłonienia, a także każdego faktu, o którym się dowiedział, w tym propozycji złożonej innemu uczestnikowi. Nie ma znaczenia, czy propozycję przyjął, czy dostał pieniądze ani czy przebieg meczu rzeczywiście się zmienił. Obowiązek dotyczy zawodników, trenerów i innych osób towarzyszących, a także działaczy i osób funkcyjnych, w tym sędziów.

Federacje i związki przenoszą tę zasadę do swoich regulaminów i za milczenie przewidują dotkliwe kary:

  • piłka nożna, w zakresie właściwości FIFA: Kodeks Dyscyplinarny FIFA (FIFA Disciplinary Code, 2025) przewiduje za niezgłoszenie propozycji manipulacji dyskwalifikację na co najmniej 2 lata i karę pieniężną w wysokości co najmniej 15 000 CHF;
  • piłka nożna, PZPN: Regulamin Dyscyplinarny Polskiego Związku Piłki Nożnej (PZPN, tekst jednolity ze stycznia 2026 r.) przewiduje za zaniechanie zawiadomienia organu dyscyplinarnego o korupcji, match-⁠fixingu lub innym wpływaniu na wynik zawodów karę pieniężną i dyskwalifikację na co najmniej 3 miesiące (art. 80⁴); regulamin obejmuje między innymi zawodników, trenerów, sędziów, delegatów, obserwatorów i działaczy;
  • piłka nożna, Kodeks Etyczny PZPN (2020): kto dowie się o naruszeniu kodeksu, ma obowiązek zgłosić je na piśmie Rzecznikowi Etyki, Rzecznikowi Dyscyplinarnemu lub Rzecznikowi Ochrony Prawa Związkowego PZPN; działacze i sponsorzy nie mogą żądać od zawodników udziału w zakładach ani wpływania na wyniki;
  • tenis, ITIA (turnieje zawodowe ITF, ATP i WTA): według programu antykorupcyjnego Tennis Anti-Corruption Program (2026) niezgłoszenie jest przewinieniem korupcyjnym; grozi za nie kara pieniężna do 250 000 USD i dyskwalifikacja, która może być dożywotnia.

Regulamin PZPN nie wyznacza terminu zgłoszenia, a Rzecznik Dyscyplinarny PZPN apeluje, by zgłaszać każde podejrzenie co do uczciwości zawodów, również w meczach towarzyskich. W pozostałych sportach, a także w tenisie poza turniejami ITF, ATP i WTA, dokładne zasady swojego związku warto sprawdzić bezpośrednio w nim. Bezpieczna zasada brzmi: propozycję należy zgłosić od razu, jeszcze przed meczem.

Dlaczego zasady wymagają zgłoszenia

Konwencja Rady Europy w sprawie manipulowania zawodami sportowymi (konwencja z Macolin) tworzy europejskie ramy współpracy państw, związków sportowych i bukmacherów w walce z ustawianiem meczów. Zachęca też, by organizacje sportowe wymagały od swoich członków niezwłocznego zgłaszania każdej podejrzanej działalności, incydentu, zachęty lub propozycji. Powód jest praktyczny. Z doświadczeń osób odpowiedzialnych za integralność sportu, o których pisały media sportowe, wynika, że po zdecydowanej odmowie osoby ustawiające mecze zwykle szukają innej ofiary. Kto odmawia i milczy, nie chroni kolegi z drużyny, przeciwnika ani innego sędziego, do którego pośrednik zwróci się następnym razem, a w piłce nożnej sam naraża się na karę za niezgłoszenie. Związek, który dowie się o propozycji, może ostrzec innych, zmienić obsadę sędziowską albo przekazać informacje organom ścigania. Rzecznik Dyscyplinarny PZPN informuje o każdym takim przypadku UEFA.

Prawo: obowiązek społeczny, ale bez kary za milczenie

Każdy, kto dowie się o przestępstwie ściganym z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub policję (Kodeks postępowania karnego, art. 304 § 1). Ten obowiązek dotyczy także korupcji w sporcie, bo jest ona ścigana z urzędu. Kodeks karny ani ustawa o sporcie nie przewidują jednak kary za samo niezawiadomienie o korupcji w sporcie. Karalne niezawiadomienie dotyczy tylko przestępstw z zamkniętej listy w art. 240 Kodeksu karnego, a przestępstw z ustawy o sporcie na niej nie ma.

Nie oznacza to, że propozycja jest dla prawa obojętna. W Polsce korupcja w sporcie jest odrębnym przestępstwem, a przepisy karne o niej zawiera ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (art. 46, 47 i 48). Grozi za nią kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Taka sama kara jak za przyjęcie korzyści grozi temu, kto korzyść daje albo obiecuje ją dać. Przestępstwem jest już sama obietnica: ustawa nie wymaga, aby druga strona ją przyjęła. Kto otrzymał propozycję i ją odrzucił, nie popełnił przestępstwa. Przepisy karne ustawy o sporcie dotyczą zawodów organizowanych przez polski związek sportowy albo przez podmiot, który działa na podstawie umowy z tym związkiem lub z jego upoważnienia. Czy propozycja w konkretnej sytuacji wyczerpuje znamiona przestępstwa, ocenią prokuratura i sąd.

Ustawa o sporcie przewiduje bezkarność tylko dla tego, kto korzyść dał albo obiecał. Nie podlega on karze, jeżeli korzyść lub jej obietnica zostały przyjęte, a on sam zawiadomił o tym organ powołany do ścigania przestępstw (na przykład policję, prokuraturę lub Centralne Biuro Antykorupcyjne, CBA) i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim organ ten się o nim dowiedział (art. 49). Tej bezkarności nie ma ten, kto korzyść przyjął albo jej żądał, ani ten, kto postawił zakład, wiedząc o korupcji. Dlatego nie każdy, kto sam zgłosi sprawę, unika kary.

Co spotkało tych, którzy milczeli, i tych, którzy zgłosili

Międzynarodowy związek zawodowy piłkarzy FIFPRO opublikował relacje zawodników, którzy sami opisali, co przeżyli po otrzymaniu propozycji. W piłce nożnej reprezentant jednego z europejskich krajów odrzucił propozycję, a później zeznawał w sądzie przeciwko osobom, które ustawiały mecze. Ponieważ jednak nie zgłosił jej od razu swojemu związkowi, został zdyskwalifikowany na dwa lata. Inny zawodnik nadal utrzymywał kontakt z pośrednikiem i niczego nie zgłosił; skończyło się dyskwalifikacją, a odwołanie do międzynarodowych instancji kosztowałoby go więcej, niż zarobił w ciągu kilku miesięcy.

Odwrotna historia: bramkarz europejskiego klubu już następnego dnia powiedział o propozycji trenerowi, a potem podał śledczym także nazwisko osoby, która ją przekazała. Mecz odwołano, a składający propozycję został skazany. Nazwisko bramkarza wyciekło jednak do opinii publicznej. Dlatego warto wiedzieć, że niektóre kanały przyjmują także zgłoszenia anonimowe, na przykład UEFA Integrity Line i ITIA, a organy zajmujące się integralnością sportu mają traktować zgłoszenia poufnie (Kodeks Ruchu Olimpijskiego, art. 3.5).

Sport drużynowy i indywidualny

W sporcie drużynowym obowiązek dotyczy także tego, co wiedzą Państwo o kolegach z drużyny. Kodeks Ruchu Olimpijskiego wprost obejmuje propozycję złożoną innemu uczestnikowi, więc milczenie szatni jest takim samym naruszeniem zasad jak milczenie osoby, która propozycję otrzymała. W sporcie indywidualnym zawodnik lub sędzia jest często sam i nikt inny o propozycji nie wie. Dlatego na zawodowych turniejach tenisowych zasady ITIA nakazują zgłosić ją jak najszybciej, nawet jeśli nikt nie zaoferował pieniędzy ani innej korzyści, a także zgłaszać nowe informacje, które pojawią się później. Kontakt do kanału zgłoszeń swojego sportu warto zapisać w telefonie jeszcze przed wyjazdem na turniej.

Jak dopełnić obowiązku

  1. Należy odmówić i niczego nie obiecywać.
  2. Warto zapisać fakty: kto złożył propozycję, kiedy, gdzie i czego dokładnie chciał. Nie należy usuwać wiadomości ani numerów.
  3. Propozycję należy od razu zgłosić w swoim sporcie. W piłce nożnej zgłasza się ją Rzecznikowi Dyscyplinarnemu PZPN; adres e-⁠mail rzecznika podaje strona pzpn.pl/kontakt. PZPN nie podaje osobnego kanału do anonimowych zgłoszeń. Poufnie i anonimowo podejrzenie ustawiania meczów można zgłosić przez UEFA Integrity Line. W tenisie zawodowym zgłoszenia przyjmuje ITIA. W pozostałych sportach, a także w tenisie poza turniejami ITF, ATP i WTA, podejrzenie można zgłosić swojemu związkowi sportowemu lub międzynarodowej federacji.
  4. Gdy może chodzić o przestępstwo, warto zawiadomić także policję lub prokuraturę, na piśmie albo ustnie do protokołu, albo CBA: przez całodobową linię 800 808 808 lub formularz zgłoszenia korupcji na stronie cba.gov.pl. Zgłoszenie powinno opierać się na racjonalnych i wiarygodnych przesłankach.
  5. Należy współpracować z organem prowadzącym postępowanie. Według Kodeksu Ruchu Olimpijskiego istotna pomoc może obniżyć ewentualną karę.

Kanały zgłoszeń według sportu zebrano na stronie Gdzie zgłosić.

Kurs zapobiegania ustawianiu meczów: osiem lekcji i 26 ćwiczeń. Ceny i pakiety →

Źródła

  1. 1.Regulamin Dyscyplinarny PZPN po zmianach styczeń 2026, Polski Związek Piłki Nożnej (PZPN) oficjalne
  2. 2.Kodeks Etyczny PZPN 2020, Polski Związek Piłki Nożnej (PZPN) oficjalne
  3. 3.Komunikat Rzecznika Dyscyplinarnego PZPN (20.01.2025), Polski Związek Piłki Nożnej (PZPN), 20 stycznia 2025 oficjalne
  4. 4.Kontakt, Polski Związek Piłki Nożnej (PZPN) oficjalne
  5. 5.Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity Dz. U. 2026 poz. 490, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (ELI) oficjalne
  6. 6.Kodeks karny, tekst jednolity Dz. U. 2026 poz. 1342, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (ELI) oficjalne
  7. 7.Ustawa o sporcie, tekst jednolity Dz. U. 2026 poz. 95, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (ELI) oficjalne
  8. 8.Ustawa o ochronie sygnalistów, Dz. U. 2024 poz. 928, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (ELI) oficjalne
  9. 9.Zgłoś korupcję, Centralne Biuro Antykorupcyjne (CBA) oficjalne
  10. 10.Prawa ofiar przestępstw: Polska, zgłaszanie przestępstwa, Portal e-Sprawiedliwość (Komisja Europejska) oficjalne
  11. 11.Anti-match-⁠fixing, UEFA oficjalne
  12. 12.Tennis Anti-Corruption Program 2026, International Tennis Integrity Agency oficjalne
  13. 13.Contact, International Tennis Integrity Agency oficjalne

Ostatnia aktualizacja

Najczęściej zadawane pytania

Od razu odrzuciłem propozycję. Dlaczego mam ją jeszcze zgłaszać?

Ponieważ Kodeks Ruchu Olimpijskiego i przepisy wielu federacji wymagają zgłoszenia propozycji, także odrzuconej, i za milczenie karzą osobno. W piłce nożnej w Polsce Regulamin Dyscyplinarny PZPN (art. 80⁴) przewiduje za zaniechanie zawiadomienia organu dyscyplinarnego karę pieniężną i dyskwalifikację na co najmniej 3 miesiące; w zakresie właściwości FIFA grozi dyskwalifikacja na co najmniej 2 lata.

Czy muszę zawiadomić także policję?

Każdy, kto dowie się o przestępstwie ściganym z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić prokuratora lub policję, a korupcja w sporcie jest ścigana z urzędu. Za samo niezawiadomienie ustawa kary jednak nie przewiduje. Już samo zaoferowanie lub obietnica korzyści może być przestępstwem, dlatego zawiadomienie policji, prokuratury lub CBA warto rozważyć. Związkowi należy zgłosić propozycję zgodnie z jego regulaminem.

Czy muszę zgłosić to, co wiem o koledze z drużyny?

Tak. Kodeks Ruchu Olimpijskiego wprost obejmuje także propozycję złożoną innemu uczestnikowi, o której Państwo wiedzą. Należy zgłosić fakty, nie spekulować i nie pisać o tym publicznie.

A jeśli boję się konsekwencji?

Poufnie i anonimowo podejrzenie ustawiania meczów można zgłosić przez UEFA Integrity Line, a w tenisie zawodowym także do ITIA. Ustawa o ochronie sygnalistów chroni osoby, które zgłaszają informację o naruszeniu prawa, między innymi dotyczącym korupcji, uzyskaną w związku z pracą, na przykład pracowników, osoby na umowach cywilnoprawnych i wolontariuszy. Czy obejmie Państwa, zależy od Państwa sytuacji.

Kurs zapobiegania match-⁠fixingowi

Osiem krótkich lekcji i 26 ćwiczeń opartych na prawdziwych sytuacjach ze sportu. Zawodnicy, sędziowie i działacze uczą się rozpoznawać propozycję, odrzucać ją i zgłaszać.

Dla osób indywidualnych: 14 € za osobę, z VAT.