Kto chce wpłynąć na wynik meczu, potrzebuje zawodnika, sędziego albo działacza, który mu w tym pomoże. Dlatego najpierw go szuka, a potem urabia. Raport sytuacyjny Europolu z 2020 r. i przepisy federacji sportowych pokazują, że propozycja przychodzi stopniowo i często od osoby, której się ufa. Im wcześniej rozpoznają Państwo, co się dzieje, tym łatwiej się z tego wycofać. Poniższe sygnały dotyczą sportów drużynowych i indywidualnych, zawodowców i amatorów.
Kto składa propozycję i dlaczego rzadko jest to ktoś obcy
Według Europolu grupy, które ustawiają mecze, działają na kilku poziomach. Na górze jest ten, kto płaci, na dole zawodnicy i sędziowie. Pomiędzy nimi działają pośrednicy, którzy werbują ludzi i utrzymują z nimi kontakt. Pośrednikiem bywa często były zawodnik: mówi tym samym językiem, zna środowisko i ma w nim nazwisko. Zawodnik prawie nigdy nie rozmawia więc z tym, kto naprawdę stoi za manipulacją.
Propozycję może więc złożyć były kolega z drużyny, „kolega kolegi”, nowy znajomy z siłowni, agent albo ktoś, kto przedstawia się jako sponsor. Według przepisów sportowych nie ma znaczenia, kto ją przynosi: naruszeniem jest już przyjęcie propozycji albo obietnica, że się ją wykona, nawet jeśli pieniądze ostatecznie nie przyjdą. Podobnie jest w polskim prawie karnym. Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie uznaje za przestępstwo już przyjęcie samej obietnicy korzyści albo żądanie jej w zamian za nieuczciwe zachowanie, które może wpłynąć na wynik lub przebieg zawodów (art. 46), w zawodach organizowanych przez polski związek sportowy albo przez podmiot działający na podstawie umowy z nim lub z jego upoważnienia. Kto otrzymał propozycję i ją odrzucił, nie popełnił przestępstwa, ale także odrzuconą propozycję należy zgłosić.
Sygnały w szatni i wokół drużyny
- Presja grupy. Zdania w rodzaju „wszyscy tak robią” albo „wynik się przez to nie zmieni”. W snookerze starsi zawodnicy naciskali na młodszych, żeby włączyli się w manipulację i zakłady; w sportach drużynowych zdarzają się zawodnicy, którzy namawiają kolegów z drużyny, by dostali kartkę albo sprokurowali rzut karny.
- Pytania, które nie dotyczą gry. Kto jutro nie zagra, kto jest kontuzjowany, jaki skład szykuje trener. Według Kodeksu Ruchu Olimpijskiego w sprawie zapobiegania manipulowaniu zawodami przekazanie takiej informacji niedostępnej publicznie może być naruszeniem zasad, nawet jeśli nic Państwo za nią nie chcą.
- Pieniądze, które „pomogą”. Pożyczka bez warunków, prezent, opłacona kolacja albo wyjazd. Według Europolu pośrednicy szukają słabych punktów: problemów finansowych i rodzinnych, uzależnienia od hazardu.
- Spóźniona wypłata i propozycja dodatkowego zarobku. Międzynarodowy związek zawodowy piłkarzy FIFPRO podaje, że zawodnik, który dostaje pensję z opóźnieniem, jest bardziej narażony na to, że ktoś złoży mu propozycję.
- Długi i zakłady w drużynie. Komornik, kolejne pożyczki, gry hazardowe albo „pewne typy” sprzedawane za pieniądze, u Państwa lub u kolegi z drużyny. Kto raz wpłynie na wynik meczu, może być potem szantażowany. W zakładach bukmacherskich mogą w Polsce uczestniczyć tylko osoby, które ukończyły 18 lat (ustawa o grach hazardowych, art. 27), a w piłce nożnej Regulamin Dyscyplinarny Polskiego Związku Piłki Nożnej (PZPN) zakazuje zawodnikom, trenerom, sędziom i działaczom zakładów na jakiekolwiek mecze piłkarskie (art. 80¹).
Sygnały w mediach społecznościowych i komunikatorach
Międzynarodowa Federacja Koszykówki FIBA w poradniku dla zawodników opisuje typowy początek: wiadomość w mediach społecznościowych albo kontakt po treningu, najpierw przyjazny, potem drobna prośba, na przykład faul techniczny w umówionym momencie. Kto spełni drobną prośbę, jest potem przymuszany do większej manipulacji i szantażowany. Tenisowa agencja ITIA (International Tennis Integrity Agency) wprost prosi o zgłaszanie propozycji składanych zarówno osobiście, jak i przez media społecznościowe.
Według raportu rocznego firmy Sportradar za 2025 r. przybywa pośredników, którzy działają w pojedynkę, komunikują się przez Telegram i płacą kryptowalutami. Należy więc uważać na:
- wiadomości od nieznanych profili, które chwalą Państwa grę i proponują „współpracę”;
- przeniesienie rozmowy do szyfrowanego komunikatora i prośbę o usuwanie wiadomości;
- propozycję zapłaty w kryptowalucie albo przez cudze konto;
- pytanie o jedno konkretne zdarzenie: pierwszego gola, rzut rożny, kartkę, przegranego gema lub seta.
Dlaczego działać od razu, a nie dopiero po meczu
Sygnały łatwo przeoczyć, bo pojedynczo wyglądają niewinnie. Pożyczka od znajomego, pytanie o skład albo pochwała od nieznanego profilu jeszcze nic nie znaczą. Razem tworzą jednak schemat, który pośrednicy powtarzają: najpierw zaufanie, potem drobna przysługa, wreszcie żądanie, którego nie da się już odrzucić bez obaw. Agencja ITIA w raporcie rocznym za 2025 r. pisze, że siatki przestępcze celują w ludzi w chwilach osobistej lub finansowej słabości. Kto raz ustąpi, tego pośrednicy mogą potem szantażować tym, co już zrobił.
W sporcie drużynowym dochodzi do tego zmowa milczenia w szatni. Przepisy wielu federacji sportowych karzą także tego, kto wiedział o ustawianiu meczów i tego nie zgłosił. W piłce nożnej w Polsce za niezawiadomienie organu dyscyplinarnego o korupcji, match-fixingu lub innym wpływaniu na wynik zawodów grozi kara pieniężna i dyskwalifikacja na co najmniej 3 miesiące (Regulamin Dyscyplinarny PZPN, art. 80⁴, tekst jednolity ze stycznia 2026 r.). To kara dyscyplinarna związku: Kodeks karny ani ustawa o sporcie nie przewidują kary za samo niezawiadomienie o korupcji w sporcie. W sporcie indywidualnym zawodnik jest na turnieju często sam, bez trenera i drużyny, i musi rozpoznać oraz zgłosić propozycję bez niczyjej pomocy. W obu przypadkach obowiązuje to samo: im wcześniej się Państwo odezwą, tym lepiej chronią siebie i innych.
Sygnał i co z nim zrobić
| Co się dzieje | Co zrobić |
|---|---|
| Ktoś pyta o skład albo kontuzje | Nie mówić nic, co nie jest publiczne, nawet za darmo. Zapamiętać, kto pytał. |
| Propozycja pożyczki albo prezentu od osoby z otoczenia rozgrywek | Nie przyjmować. Jeśli już Państwo przyjęli, zgłosić to w kanale zgłoszeń związku, w piłce nożnej Rzecznikowi Dyscyplinarnemu PZPN, zanim przyjdzie żądanie „rewanżu”. |
| Bezpośrednia propozycja wpłynięcia na mecz lub jego część | Odmówić jasno, niczego nie obiecywać i zgłosić od razu, jeszcze przed meczem: w piłce nożnej Rzecznikowi Dyscyplinarnemu PZPN, w innych sportach swojemu związkowi. Złożenie takiej propozycji może być przestępstwem z ustawy o sporcie, dlatego można ją zgłosić także policji, prokuraturze lub Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu (CBA). |
| Kolega z drużyny opowiada, że ktoś złożył mu propozycję | Zachęcić go, żeby ją zgłosił, i zgłosić ją także samemu. Według Kodeksu Ruchu Olimpijskiego obowiązek zgłoszenia dotyczy też propozycji złożonej komuś innemu, o której się wie; w piłce nożnej regulamin PZPN karze za niezawiadomienie organu dyscyplinarnego o zachowaniu wyczerpującym znamiona przewinienia dyscyplinarnego korupcji lub match-fixingu, także cudzym (art. 80⁴). |
| Groźby wobec Państwa lub rodziny | Nie odpowiadać i zawiadomić policję; przy bezpośrednim zagrożeniu życia, zdrowia lub mienia od razu dzwonić pod numer alarmowy 112. Potem zgłosić sprawę także związkowi. |
Jak się zachować, gdy przyjdzie propozycja
- Odmówić od razu i jasno. Nie negocjować warunków. Osobiście lub przez telefon wystarczy jedno zdanie: „Nie. Nie wchodzę w to i zgłoszę to.” Na wiadomość od nieznanego profilu nie należy odpowiadać; lepiej zrobić zrzut ekranu i wiadomości nie usuwać.
- Niczego nie usuwać. Wiadomości, numery i profile należy zachować. Według Kodeksu Ruchu Olimpijskiego usuwanie materiałów narusza obowiązek współpracy z dochodzeniem.
- Zgłosić od razu w kanale zgłoszeń swojego sportu, także wtedy, gdy propozycja została odrzucona. W piłce nożnej niezgłoszenie jest osobnym przewinieniem dyscyplinarnym. Jak przygotować zgłoszenie krok po kroku, opisuje artykuł Jak zgłosić podejrzenie ustawiania meczu.
- Zgłaszać fakty, nie pisać o tym w mediach społecznościowych. Publiczne oskarżenie bez dowodów może skrzywdzić niewinnego, a niektóre federacje, na przykład FIFA, karzą za bezpodstawne oskarżenia.
- Nie załatwiać tego samemu. Można poradzić się trenera, prawnika albo organizacji reprezentującej zawodników, ale zgłoszenie i tak powinno trafić do związku albo do kanału zgłoszeń danego sportu; w piłce nożnej wymaga tego regulamin PZPN.
Kanały zgłoszeń według sportu znajdą Państwo na stronie Gdzie zgłosić. W piłce nożnej jest to Rzecznik Dyscyplinarny PZPN, którego adres e-mail podaje strona kontaktowa PZPN. PZPN nie podaje osobnego kanału do anonimowych zgłoszeń, ale poufnie i anonimowo podejrzenie ustawiania meczów można zgłosić przez UEFA Integrity Line. W tenisie zawodowym (turnieje ITF, ATP i WTA) zgłoszenia przyjmuje ITIA. W pozostałych sportach, a także w tenisie poza turniejami ITF, ATP i WTA, podejrzenie można zgłosić swojemu związkowi sportowemu lub międzynarodowej federacji; dokładne zasady swojego związku warto sprawdzić bezpośrednio w nim. Gdy może chodzić o przestępstwo, propozycję można zgłosić także policji, prokuraturze lub CBA, przez całodobową linię 800 808 808 albo przez formularz zgłoszenia korupcji. Przy groźbach należy od razu zawiadomić policję.



